Stipendija je oblik finansijske pomoći koji se dodeljuje pojedincima za potrebe obrazovanja, profesionalnog usavršavanja ili istraživanja. Kriterijumi za odabir studenata koji će dobiti stipendiju je rezultat koji postiže na studijama (prosek ocena, godina studija, da li je obnavljao godinu ili nije, posebni talenat, socijalni status ili pripadnost određenoj društvenoj ili etničkoj skupini.
Vrste stipendija za visoko obrazovanje
Programi stipendiranja se mogu odnositi na studijske programe koji uključuju postizanje određenog akademskog nivoa (dodiplomske studije, diplomske studije, postdiplomske studije...). Stipendija može podrazumevati kraće studijske boravke, programe profesionalnog usavršavanja (seminare, konferencije, radionice, stažiranje itd.), naučno istraživanje, učenje stranih jezika itd.
Stipendije mogu biti potpune ili delimične. Potpune stipendije pokrivaju troškove školarine, smeštaja, hrane, ličnih troškova, kao i dodatnih studijskih materijala, dok delimične stipendije pokrivaju jedan ili više navedenih troškova, ali ne sve.
Ko dodjeljuje stipendije?
Stipendije dodjeljuje čitav niz institucija i organizacija iz svih sektora društva – vladinog, nevladinog i privatnog. Među njima su najčešće:
- * fakulteti
* tela državne ili lokalne vlasti (vlade, ministarstva, gradovi, opštine)
* međunarodne organizacije
* zadužbine
* vakufski fondovi
* nevladine organizacije
* privatne firme...
Zašto su stipendije važne?
Značaj stipendija u širem društvenom kontekstu je mnogostruk. S jedne strane, stipendije otvaraju pristup obrazovanju zaslužnim pojedincima i onima kojima bez dodatnih finansijskih sredstava obrazovanje ne bi bilo dostupno. Povećavajući tako pristup obrazovanju, stipendije doprinose demokratizaciji visokog obrazovanja i povećanju broja visokoobrazovanih kadrova.
Nadalje, programi stipendiranja podstiču uspostavljanje saradnje između visokih škola i predstavnika vladinog, nevladinog i privatnog sektora. Na taj se način omogućuje bolja povezanost visokih škola sa širom društvenom zajednicom u smislu ponude obrazovnih programa koji odgovaraju potrebama zajednice.
I na kraju, stipendije su činilac koji utiče na povećanje mobilnosti kako studenata, tako istraživača i nastavnog kadra unutar evropskog prostora visokog obrazovanja i šire, što je jedan od osnovnih ciljeva Bolonjske deklaracije. Stvaranje i sprovođenje zajedničkih programa stipendiranja i studentska razmena doprinose nacionalnoj i međunarodnoj saradnji visokih škola sa drugim institucijama u visokom obrazovanju
